W dziale analiz prezentujemy artykuły i wywiady dotyczące modelowych przykładów działania demokracji, rozważania dotyczące zastosowań demokratycznych procedur, działające, praktyczne modele i analizy historyczne pomagające zrozumieć jak tworzyła się demokracja na przestrzeni wieków.

Po zapoznaniu się z poniższymi artykułami łatwiej będzie Wam zrozumieć czym jest i jak działa stowarzyszenie czy spółdzielnia, co to jest demokracja przedstawicielska, bezpośrednia, płynna, lub jak ważne jest zaangażowanie poszczególnych obywateli w kształtowanie prawa, które ich dotyczy począwszy od statutów małych organizacji społecznych aż po ustawy i konstytucję.

Polecamy:

  • „Władza ludu” na serio
    Szkoła podstawowa jakich wiele, pierwsze w nowym roku zajęcia z wychowawcą klasy. Konsternacja i zakłopotanie: nikt nie chce się zgłosić do klasowego samorządu. W końcu nauczycielka zwraca się do najlepszego ucznia: „To może ty, Jasiu?”. Ponieważ trudno się sprzeciwić, po chwili udaje się „wybrać” także zastępcę i skarbnika. Już od małego uczymy się, że w demokracji najważniejsze jest zachowywanie pozorów. Być może jednak da się inaczej?
  • Bezwarunkowy dochód podstawowy w Szwajcarii?
    Bezwarunkowy dochód podstawowy jest od wielu lat przedmiotem gorących dyskusji. W ramach jednej z inicjatyw ludowych Szwajcarzy domagają się przeprowadzenia referendum w sprawie wprowadzenia takiego dochodu.
  • Cztery dylematy demokracji radykalnej
    Zwiększanie udziału obywateli w procesach sprawowania i kontroli władzy powoli staje się tematem modnym. Coraz więcej osób mówi o demokracji bezpośredniej oraz innych mechanizmach partycypacyjnych. Trend taki bez wątpienia należy przyjąć z zadowoleniem. Jednak rozmaite demokratyczne postulaty mogą stać ze sobą w sprzeczności lub nastręczać trudności innego typu.
  • Darwin: współpraca popłaca
    Sto lat temu przemysłowcy tacy jak Andrew Carnegie uważali, że teorie Karola Darwina uzasadniają gospodarkę opartą na zażartej konkurencji i nierównościach. Pozostawili po sobie ideologiczną spuściznę, według której system ekonomiczny, w którym bogactwo skupia się w rękach niewielu, jest dla ludzkości najlepszy. Od początku było to wypaczeniem twierdzeń Darwina.
  • Demokracja bez fikcji
    Dla współczesnej cywilizacji charakterystyczna jest ogromna niecierpliwość. Wiele książek mówi o tym, jak w błyskawiczny sposób ulepszyć życie: w trzydzieści dni zdobyć pracę i miłość, w rok – pieniądze i sławę. Dla tych, którzy nie wierzą w cudowne recepty, pozostaje rzetelna wiedza na temat narzędzi, które wymagają znacznie więcej wysiłku, lecz dają szansę na realną i długotrwałą poprawę jakości życia zarówno naszego, jak i współobywateli. Właśnie takiej tematyce poświęcona jest książka dr. Piotra Uziębły pt. „Demokracja partycypacyjna”.
  • Demokracja i jej problemy
    Dziś mamy nie tyle rozwój demokracji, co raczej jej kontestację, rozczarowanie wobec niej. Nie będzie istniała demokracja bezpośrednia, gdy w ogóle nie ugruntuje się system demokratyczny. Demokracja bezpośrednia funkcjonuje w tych państwach, gdzie mamy do czynienia z systemami demokratycznymi.
  • Kropkokracja
    Kropkokracja (ang. dotmocracy) to metoda zbierania opinii na temat różnych pomysłów w dużej grupie osób. Uczestnicy spisują swoje pomysły na specjalnych papierowych formularzach, a następnie wstawiają kropki, aby wyrazić opinię o danym pomyśle w następującej skali: „całkowicie się zgadzam”, „zgadzam się”, „nie mam zdania”, „nie zgadzam się”, „całkowicie się nie zgadzam”, „nie rozumiem”.
  • Lekcje demokracji
    Czy istnieją alternatywy dla dyscyplinowania uczniów za pomocą „kija i marchewki”? Warto zainteresować się trendem w edukacji, który buduje społeczność szkoły w oparciu o idee poszanowania indywidualizmu jednostki oraz dbałości o dobro wspólnoty.
  • My-Pyrrusowie, czyli fiasko demokracji lokalnej
    Jak trudno przełamać monopol wielkich partii i znanych nazwisk w pseudodemokracji, pokazuje przykład ruchu My-Poznaniacy. Niewiele zabrakło mu do odniesienia sukcesu w ostatnich wyborach samorządowych.
  • Na kłopoty – wspólnota
    Stanisław Staszic (1755–1826) jest szerszym kręgom znany jako ksiądz, pisarz oraz uczony, a nade wszystko – jako jeden z duchowych przywódców Sejmu Czteroletniego. Zdecydowanie mniej osób wie, że to także jeden z polskich pionierów ekonomii społecznej.
  • Nowa demokracja?
    Demokracja płynna w sposób dynamiczny łączy w sobie elementy demokracji bezpośredniej z przedstawicielską. Opiera się również na propagowanej przez Jürgena Habermasa idei demokracji deliberatywnej, która za centralny aspekt władzy ludu uznaje nie wybory, lecz dyskusję między równymi sobie uczestnikami życia publicznego.
  • Nowy system wyborczy?
    Wiadomo, że taki a taki pomysł jest nie do zrealizowania. Ale znajdzie się jakiś człowiek, który o tym nie wie. I on właśnie zrealizuje ten pomysł.
  • Obywatele bez głosu
    W sierpniu 1999 r. weszła w życie ustawa o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. Obywatelska Inicjatywa Ustawodawcza (OIU), nazywana też inicjatywą ludową, jest propozycją z dziedziny oddolnej aktywności społecznej. Potencjalnie zapewnia obywatelom szerszy, bardziej zaangażowany udział w życiu społeczno-politycznym. Zdaje się też potwierdzać fakt, że interesy społeczne można – w pewnej mierze – artykułować i efektywnie o nie zabiegać niezależnie od tzw. wielkiej polityki. Jak to jednak wygląda w praktyce?
  • Obywatelskość kontrolowana
    Rozwój społeczeństwa obywatelskiego, rola NGO’sów (organizacji pozarządowych) i wolontariatu – to zagadnienia dziś bardzo modne. Stanowią wręcz podstawę dyskursu dotyczącego problemów społecznych. Dla nas, społeczników zaangażowanych w walkę z neoliberalizmem, organizacje obywatelskie stanowią jeden z ostatnich bastionów, po których straceniu pozostanie już tylko życie na marginesie społeczeństwa z wszelkim, czerwonym i czarnym, politycznym folklorem. Gra zdecydowanie jest więc warta świeczki.
  • Potęga roju
    Założyciel pierwszej na świecie Partii Piratów zdecydował się podzielić ze światem doświadczeniami w tworzeniu od zera nowej organizacji.
  • Przestrzeń w rękach obywateli
    Partycypacja społeczna ma za zadanie zapobieganie powstawaniu antagonizmów. Decyzja podjęta z udziałem lokalnej społeczności jest wyrazem woli większości, uzgodnionej jako wynik debaty. Staje się zatem najlepszym gwarantem realizacji ustaleń.
  • Przy urnie czy na zebraniu?
    Przywykliśmy już do tego, że terminu „demokracja” używa się współcześnie do opisu kombinacji wybieralnych instytucji przedstawicielskich i niewybieralnego aparatu urzędniczego. Prawodawcy dopuszczają czasem formy demokracji bezpośredniej, jednak mają one charakter wyłącznie uzupełniający i ograniczony.
  • Razem lepiej
    W ten sposób rozbiciu ulega coś, co Sennett nazywa trójkątem społecznym. Na jego boki składają się: zasłużone zwierzchnictwo, wzajemny szacunek oraz współpraca w sytuacjach kryzysowych. Elementy te umożliwiały ucywilizowanie pracy, nawet jeżeli sama w sobie była ona trudna. Co istotne, odbywało się to w sposób nieformalny i właściwie bezrefleksyjny. Efekty były jednak odczuwalne, na co wskazywały badania prowadzone przez Sennetta. Niestety chwiejność trójkąta społecznego jest obecnie odczuwalna wśród znacznej części pracowników, szczególnie ogarniętego kryzysem sektora finansowego. „Zrozumieli, jak nikłym szacunkiem darzyli swoich szefów, jak powierzchowne było zaufanie między współpracownikami, a przede wszystkim jak słabe okazały się więzi współpracy, gdy już doszło do katastrofy”.
  • Spóła działa!
    Spółdzielnie były w PRL jednym z symboli przymusu w życiu społecznym oraz braku efektywności w gospodarce. Dziś coraz więcej osób odkrywa, że podobnie jak przed wojną, autentyczna, oddolna spółdzielczość może stać u podstaw świetnie prosperujących firm oraz innowacyjnych inicjatyw społecznych.
  • Spółdzielcze BHP
    Opracowanie i zatwierdzenie przez grupę zasad współpracy pozwala uniknąć niepotrzebnych „kwasów”.
  • Społeczeństwo w poszukiwaniu obywateli
    Od dwudziestu lat stale słyszymy slogany o konieczności budowy społeczeństwa obywatelskiego. Jakie cechy musi posiadać społeczeństwo, by zasłużyć na przymiotnik – „obywatelskie”? Na to i na inne pytania odpowiada Kuba Wygnański, socjolog i działacz społeczny.
  • Trzeci sektor: awangarda czy konserwowanie „systemu”?
    Najbardziej pożądaną tematyką szkoleń jest „pozyskiwanie funduszy”, ale tylko 4% organizacji chce dowiedzieć się, jak zarabiać pieniądze. Świadczy to moim zdaniem o roszczeniowości „społeczników”, którzy coraz lepiej wyceniają swoją pracę, gdy płaci za nią „państwo” lub inny sponsor instytucjonalny, ale nie bardzo chcą pracować, żeby zarobione pieniądze oddać na cel społeczny, tj. statutowe zadania swojej organizacji.
  • Władza w ręce obywateli
    O mechanizmach demokracji bezpośredniej, przygotowywanym projekcie ustawy o referendach i o skutkach nowelizacji kodeksu pracy rozmawiamy z dr. hab. Marcinem Zielenieckim, ekspertem NSZZ „Solidarność”.